मासिक पाळीतील स्वच्छता : जागतिक महिला दिन विशेष – मासिक पाळीत घ्यावयाची स्वच्छता
मासिक पाळीतील स्वच्छता — महत्त्वाच्या सवयी
या काळात योग्य स्वच्छता राखल्याने दुर्गंधी, त्वचेची जळजळ आणि संसर्गाचा धोका कमी करण्यास
मदत होते.
१. सॅनिटरी पॅड नियमित बदला
- पॅड खूप भरलेले नसले तरी साधारण ४–६ तासांनी बदलणे योग्य.
- रक्तस्राव जास्त असल्यास त्यापेक्षा लवकर बदला.
- वापरलेले पॅड कागदात गुंडाळून कचरापेटीत टाका; टॉयलेटमध्ये फ्लश करू नका.
२. जननेंद्रियाची स्वच्छता – मासिक पाळीतील स्वच्छता
- बाहेरील भाग साध्या स्वच्छ पाण्याने नियमित धुवा.
- सुगंधी साबण, परफ्यूम, vaginal wash किंवा डूशचा वापर टाळा; यामुळे नैसर्गिक संतुलन बिघडून जळजळ होऊ शकते.
- धुतल्यानंतर भाग स्वच्छ आणि कोरडा ठेवा.
३. अंतर्वस्त्रांची काळजी – मासिक पाळीतील स्वच्छता
- स्वच्छ, कोरडी आणि शक्यतो सैल कॉटनची अंतर्वस्त्रे वापरा.
- घाम किंवा रक्तामुळे ओलसर झाली तर लगेच बदला.
- रोज आंघोळ करणे सुरक्षित आणि चांगली सवय आहे.
४. टॅम्पॉन/मेंstrual cup वापरत असल्यास
- हात साबणाने धुऊनच उत्पादन हाताळा.
- टॅम्पॉन साधारण ४–८ तासांत बदलावा आणि उत्पादकाच्या सूचनांपेक्षा जास्त वेळ ठेवू नये.
- मेंstrual cup स्वच्छ पद्धतीने वापरा आणि निर्मात्याने सांगितलेल्या वेळेनुसार रिकामा व स्वच्छ करा.
५. हात धुणे अत्यंत महत्त्वाचे
पॅड, टॅम्पॉन किंवा कप वापरण्यापूर्वी आणि नंतर साबणाने हात धुवा.
६. शरीराचीही काळजी घ्या
पुरेसे पाणी प्या, पौष्टिक आहार घ्या आणि विश्रांती घ्या. मासिक पाळी येणे ही नैसर्गिक शारीरिक प्रक्रिया आहे;
त्यामुळे लाज किंवा संकोच करण्याची गरज नाही.
डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा?
पाळीदरम्यान असामान्य दुर्गंधी, तीव्र खाज/जळजळ, असामान्य स्त्राव, ताप, खूप तीव्र वेदना किंवा असामान्यपणे जास्त रक्तस्राव होत असल्यास वैद्यकीय सल्ला घ्यावा.
महत्त्वाचे: पाळीचे रक्त “अशुद्ध” नसते. योग्य menstrual hygiene म्हणजे शरीराला स्वच्छ, आरामदायी आणि सुरक्षित ठेवण्याची काळजी.