Hormuz-road-closed : इराणने होर्मुझ मार्ग बंद केल्याने जगातील अनेक देशांच्या तेल पुरवठ्यावर परिणाम होईल, ज्यामध्ये भारतासह आशियाई देशांना सर्वाधिक फटका बसणार आहे. हा मार्ग बंद केल्यामुळे जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती प्रति बॅरल १०० डॉलरच्या पुढे जाऊ शकतात.
अमेरिका-इस्रायल(America-Israel) आणि इराण(Iran) यांच्यातील युद्धाचा गुरुवारी (५ मार्च) सहावा दिवस आहे. इस्रायल-अमेरिकेने २८ फेब्रुवारीपासून (शनिवार) इराणवर हल्ले सुरू केले.
इराणच्या सरकारी एजन्सीनुसार, इराणमध्ये आतापर्यंत 1300 हून अधिक हल्ल्यांची नोंद झाली आहे. यामध्ये 1000 हून अधिक लोकांना आपला जीव गमवावा लागला आहे. या हल्ल्यांमुळे 174 शहरे प्रभावित झाली आहेत. इराणही पूर्ण ताकदीने प्रत्युत्तर देत आहे. मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या या युद्धाचा परिणाम आता जागतिक पुरवठा साखळीवरही दिसून येत आहे.
अलीकडेच अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प(Donald Trump) म्हणाले होते की, युद्ध ४-५ आठवडे चालेल. परंतु, सध्याची परिस्थिती पाहता हे युद्ध दीर्घकाळ सुरू राहणार असल्याचे दिसते. अशा स्थितीत प्रश्न पडतो की इस्रायल-अमेरिका आणि इराण यांच्यातील युद्ध पुढचे 100 दिवस असेच सुरू राहिल्यास त्याचा तुमच्या घरच्या बजेटवर कसा परिणाम होईल?
जर हे युद्ध 100 दिवस चालू राहिले तर कच्च्या तेलाच्या किमतीवर किती परिणाम होईल? नैसर्गिक वायूच्या पुरवठ्याचे काय होणार? विमान वाहतूक क्षेत्राचे किती नुकसान होईल? युद्धाचा भारतीय रेमिटन्सवर काय परिणाम होईल?
भारताकडे कच्च्या तेलाचे 25 दिवस शिल्लक आहेत, मध्यपूर्वेत युद्ध सुरूच राहिले तर पेट्रोल-डिझेलच्या किमती किती वाढतील?
कच्च्या तेलाच्या किमती किती वाढणार? (Hormuz-road-closed)
इस्रायल-अमेरिका आणि इराण यांच्यातील युद्धाचा परिणाम वस्तूंच्या किमतीवर दिसू लागला आहे. ब्लूमबर्गच्या अहवालानुसार, आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाची किंमत $100 च्या दिशेने वाढत आहे. वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट (WTI) मध्ये कच्चे तेल देखील $77 च्या वर व्यापार करत आहे, तर ब्रेंटची किंमत प्रति बॅरल $84 च्या जवळ पोहोचली आहे. तेलाची किंमत १०० डॉलरच्या पुढे गेली तर तुम्हाला पेट्रोल आणि डिझेलसाठी भारतात जास्त पैसे मोजावे लागतील. अंदाजानुसार, दिल्लीत 1 लिटर पेट्रोलची किंमत 110 रुपयांपर्यंत जाऊ शकते आणि डिझेलची किंमत 100 रुपयांपर्यंत जाऊ शकते.
नैसर्गिक वायू(Natural gas)
अमेरिका-इराण युद्ध(America-Iran War) जास्त काळ टिकेल अशी भीती बाजाराला वाटत आहे. त्यामुळे नैसर्गिक वायूलाही मागणी आहे. यूएस मधील गॅस फ्युचर्स $3/MMBtu वर पोहोचले आहेत. कतारने सध्या एलएनजी प्लांट बंद केला आहे. त्याचबरोबर इराणने होर्मुझची सामुद्रधुनीही बंद केली आहे. त्यामुळे पुरवठा कमी झाला आहे. ब्लूमबर्ग अहवाल दर्शवितो की अमेरिकेत नैसर्गिक वायूच्या किमती एका आठवड्यात 6% वाढल्या आहेत. एका महिन्यात 13% चा दबाव आहे. त्याच वेळी, नैसर्गिक वायूमध्ये युरोपमध्ये 61%, ब्रिटनमध्ये 71% आणि MCX वर एका आठवड्यात 64% वाढ झाली आहे. त्यामुळे पहिल्या एका आठवड्यात युरोपमध्ये नैसर्गिक वायूच्या किमती ४८% वाढल्या आहेत. त्यामुळे भारतातही नैसर्गिक वायूच्या किमती उशिरा का होईना वाढतील.
ॲल्युमिनियमही महाग होत आहे
ब्लूमबर्गच्या अहवालात असे दिसून आले आहे की एलएमईवरील ॲल्युमिनियमच्या किमती 4 वर्षांच्या उच्चांकावर पोहोचल्या आहेत. कतारने कतार एनर्जी येथील एलएनजी प्लांट बंद केला आहे. त्यामुळे कतालुमचे उत्पादन पूर्णपणे थांबले आहे. कतालुम ही सरकारी मालकीची ॲल्युमिनियम कंपनी आणि नॉर्स्क हायड्रो यांच्यातील संयुक्त उपक्रम आहे. त्याच वेळी, बहरीनने ॲल्युमिनियम शिपमेंटवर फोर्स मॅज्युअर घोषित केले आहे. इराणमार्गे बहारीन, कतार, सौदी अरेबिया आणि यूएई येथे अल्युमिनियमची वाहतूक केली जाते.
अमेरिका की इस्रायल… इराणच्या विनाशाचा फायदा कोणाला होणार? ट्रम्प आणि नेतान्याहू यांची विशलिस्ट काय आहे?
भारतात किती साठा आहे?
भारत सरकारने मंगळवारी सांगितले की, देशात 25 दिवस कच्च्या तेलाचा आणि 25 दिवसांचा पेट्रोल आणि डिझेलचा साठा आहे. एकूणच, आपल्या देशात 8 आठवडे किमतीचे कच्चे तेल आणि पेट्रोलियम पदार्थांचा साठा आहे. एलपीजी आणि एलएनजीच्या बाबतीतही भारताची स्थिती चांगली असल्याचे सांगितले जाते.
पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्री हरदीप सिंग पुरी यांनी सध्याच्या परिस्थितीत देशाच्या तयारीबद्दल मीडियाला माहिती दिली होती. पुरी म्हणाले, “भारत हा जगातील तिसरा सर्वात मोठा आयातदार, चौथा सर्वात मोठा रिफायनर आणि पेट्रोलियम उत्पादनांचा पाचवा सर्वात मोठा निर्यातदार आहे. मध्यपूर्वेतून उद्भवणाऱ्या अल्पकालीन समस्यांना तोंड देण्यासाठी देशात कच्चे तेल आणि पेट्रोल, (Petrol) डिझेल (Diesel)आणि ATF सारख्या आवश्यक पेट्रोलियम(Petroleum) उत्पादनांचा चांगला साठा आहे.”