VB-G-RAM-G : महात्मा गांधी राष्ट्रीय रोजगार हमी योजनेच्या ऐवजी लागू करण्यात आलेल्या भारत हमी रोजगार आणि उपजीविका अभियान (ग्रामीण) योजनेसाठी अधिसूचना जारी करण्यात आली आहे. VB-G RAM G योजनेंतर्गत नवीन दैनंदिन मजुरी दर 1 जुलै 2026 पासून लागू झाले आहेत.
सरकारचे म्हणणे आहे की नवीन वेतन दरांचा उद्देश ग्रामीण मजुरांच्या कमाईत वाढ करणे, राज्यांमधील मजुरीत संतुलन आणणे आणि रोजगार हमी योजना अधिक प्रभावी करणे हा आहे. VB-G RAM G योजनेअंतर्गत कोणत्या राज्यांमध्ये रोजंदारी सर्वात जास्त असेल आणि कोणत्या राज्यांमध्ये कामगारांची मजुरी सर्वात कमी असेल.
VB-G RAM G योजनेचे महत्त्वाचे मुद्दे (VB-G-RAM-G)
ज्या लोकांचे जॉब कार्ड ई-केवायसी(Job-Card-e-KYC) झाले आहे ते नवीन ग्रामीण रोजगार हमी कार्ड मिळेपर्यंत त्यांच्या जुन्या जॉबकार्डनेच काम करू शकतील. नव्या पद्धतीतही ग्रामपंचायती पूर्वीप्रमाणेच कामाचा निर्णय घेतील आणि देखरेख करतील. जलसंधारण, नैसर्गिक साधनसंपत्तीचा विकास, शेती, ग्रामीण पायाभूत सुविधा आणि महिला सक्षमीकरणाशी संबंधित कामांवर विशेष लक्ष दिले जाणार आहे. ग्रामीण विकास मंत्रालयाच्या म्हणण्यानुसार, 29 राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांनी या कायद्यासाठी बजेट ठेवले आहे. त्याच वेळी, 24 राज्यांनी त्यांची VB-G RAM G योजना जारी केली आहे.
किती दिवसात रोजगार मिळेल?
नवीन योजनेंतर्गत ग्रामीण कुटुंबांना आता 100 दिवसांऐवजी 125 दिवसांसाठी वैधानिक रोजगार मिळणार आहे. यामुळे ग्रामीण कुटुंबांचे उत्पन्न वाढेल, असा सरकारचा दावा आहे. गावांमध्ये टिकाऊ मालमत्तेच्या बांधकामालाही वेग येईल.
थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) द्वारे कामगारांच्या बँक किंवा पोस्ट ऑफिस खात्यात थेट वेतन दिले जाईल, असे सरकारने म्हटले आहे. पेमेंटची प्रक्रिया तीन दिवसांत व्हावी आणि जास्तीत जास्त 15 दिवसांत कामगारांच्या खात्यात पोहोचावे, हा उद्देश आहे.
तुम्हाला सर्वात जास्त पगार कुठे मिळेल?
अधिसूचनेनुसार, आता राज्यांमधील अकुशल कामगारांचे दैनंदिन वेतन 300 ते 409 रुपयांपर्यंत निश्चित करण्यात आले आहे. सिक्कीम, गनाथांग, लाचुंग आणि लाचेन या तीन विशेष ग्रामपंचायतींमध्ये सर्वाधिक वेतन उपलब्ध असेल.
येथे मजुरांसाठी 450 रुपये रोजची मजुरी निश्चित करण्यात आली आहे, जी देशातील सर्वाधिक आहे. सिक्कीमनंतर हरियाणामध्ये 409 रुपये, गोव्यात 406 रुपये आणि केरळमध्ये 401 रुपये रोजची मजुरी निश्चित करण्यात आली आहे.
सर्वात कमी वेतन कुठे मिळणार?
VB-G RAM G योजनेअंतर्गत, उत्तर प्रदेश, बिहार, पश्चिम बंगालसह 21 राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये प्रतिदिन 300 रुपये किमान वेतन लागू होईल. स्थानिक आर्थिक परिस्थिती आणि खर्चाच्या आधारावर हा फरक ठरवण्यात आल्याचे सरकारचे म्हणणे आहे. बिहारच्या ग्रामीण मजुरांसाठी हा मोठा बदल आहे.
येथे दैनंदिन मजुरी २५५ रुपयांवरून ३०० रुपये करण्यात आली आहे. म्हणजे कामगारांना पूर्वीपेक्षा ४५ रुपये अधिक मिळणार आहेत. यापूर्वी 30 जूनपर्यंत मनरेगा अंतर्गत बिहारमध्ये दररोज 255 रुपये मजुरी होती.
या राज्यांमध्ये मजुरीचे दर वाढले आहेत
अरुणाचल प्रदेश,(Arunachal-Pradesh) नागालँड,(Nagaland) हिमाचल प्रदेश,(Himachal-Pradesh) उत्तर प्रदेश,(Uttar Pradesh ) उत्तराखंड,(Uttarakhand) बिहार,(Bihar) झारखंड,(Jharkhand) आसाम, (Assam) त्रिपुरा,(Tripura,) सिक्कीम (Sikkim) आणि पश्चिम बंगाल या राज्यांमध्ये नवीन मजुरीचे दर 15% पेक्षा जास्त वाढले आहेत. त्याच वेळी, हरियाणामध्ये, देशातील सर्वोच्च वेतन 409 रुपये प्रतिदिन निश्चित केले गेले आहे, परंतु येथे पूर्वीच्या दराच्या तुलनेत केवळ 2.25% वाढ झाली आहे.
दुसरीकडे, कर्नाटक, तामिळनाडू, आंध्र प्रदेश आणि तेलंगणा या दक्षिण भारतीय राज्यांमध्ये वेतन पूर्वीपेक्षा तुलनेने जास्त होते. त्यामुळे येथील दर 3% किंवा त्यापेक्षा कमी निश्चित करण्यात आला आहे.
जुन्या जॉब कार्डचे काय होणार?
मनरेगा 2 फेब्रुवारी 2006 रोजी देशातील 200 जिल्ह्यांमध्ये सुरू करण्यात आली. ही योजना सुरू झाल्यानंतर पहिल्या टप्प्यात कोट्यवधी ग्रामीण कुटुंबांना जॉब कार्ड देण्यात आले. आता सरकारने स्पष्ट केले आहे की, मनरेगा अंतर्गत जारी करण्यात आलेली जुनी जॉब कार्डे अवैध ठरणार नाहीत. विद्यमान जॉब कार्ड वैध राहतील. सध्या सुरू असलेले काम कोणत्याही अडथळ्याशिवाय सुरू राहील. यामुळे आराखडा बदलताना कामगारांना कोणतीही अडचण येणार नाही.
VB-G RAM G जॉब कार्ड लिस्ट कशी तपासायची?
यासाठी VB-G RAM G वेबसाइट https://VB-G RAM G.nic.in/netVB-G RAM G/HomeGP.aspx वर जा. मुख्य मेनूमधून “जॉब कार्ड” पर्यायावर क्लिक करा. ड्रॉप-डाउन मेनूमधून तुमचे राज्य निवडा. पुढील ड्रॉप-डाउन मेनूमधून आर्थिक वर्ष निवडा. यानंतर तुमचा जिल्हा निवडा. मग तुमचा ब्लॉक निवडा.
पुढील ड्रॉप-डाउन (Drop-down) मेनूमधून तुमची पंचायत निवडा. यानंतर “Proceed” बटणावर क्लिक करा. पुढील पानावर तुम्हाला तुमच्या ग्रामपंचायतीच्या सर्व जॉब कार्डधारकांची यादी दिसेल. सर्च बारमध्ये तुमचा जॉब कार्ड नंबर किंवा तुमचे नाव टाकून तुम्ही तुमचे जॉब कार्ड शोधू शकता.