UPI-Transaction : UPI वर शुल्क आकारण्याच्या बातम्यांदरम्यान, सरकारने स्पष्ट केले आहे की सामान्य लोकांकडून UPI व्यवहारांसाठी कोणतेही शुल्क आकारले जाणार नाही. एमडीआरबाबतही (MDR) सरकारने परिस्थिती स्पष्ट केली आहे. UPI द्वारे पैसे देणाऱ्या सामान्य लोकांकडून आणि व्यक्ती-व्यक्ती व्यवहारांवर कोणतेही शुल्क आकारले जाणार नाही. बहुतेक व्यापारी शुल्क न आकारता UPI व्यवहार करू शकतील. जुलै 2026 मध्ये, UPI ने 2,366 कोटी व्यवहार केले, ज्यांची किंमत सुमारे 29.9 लाख कोटी रुपये होती.
UPI ट्रान्झॅक्शन फी: (UPI-Transaction)
UPI ट्रान्झॅक्शनवर चार्जेस लावण्याच्या चर्चेदरम्यान, केंद्र सरकारने शनिवारी एक मोठे स्पष्टीकरण दिले. UPI द्वारे पेमेंट करण्यासाठी सामान्य नागरिकांकडून कोणतेही शुल्क आकारले जाणार नाही, असे वित्त मंत्रालयाने म्हटले आहे. सर्व व्यक्ती-व्यक्ती म्हणजेच P2P UPI व्यवहार देखील विनामूल्य असतील.
व्यापाऱ्यांच्या बाबतीतही, बहुतांश UPI व्यवहारांवर कोणतेही शुल्क आकारले जाणार नाही. तथापि, जर भविष्यात MDR (व्यापारी सवलत दर) लागू केला गेला, तर तो केवळ विशिष्ट व्यापारी व्यवहारांवर आकारला जाऊ शकतो, जर रक्कम एका विशिष्ट मर्यादेपेक्षा जास्त असेल आणि अगदी नाममात्र दराने.
UPI बाबत भारत सरकारचे काय नियोजन आहे?
वित्त मंत्रालयाने सांगितले की, कर आणि इतर कायदे (सुधारणा) विधेयक, 2026 मंजूर झाल्यानंतर, पेमेंट आणि सेटलमेंट सिस्टम्स कायदा, 2007 च्या कलम 10A मध्ये बदल केले जातील. यानंतर, NPCI च्या अध्यक्षतेखालील UPI आणि सेवा संचालन समिती निर्णय घेईल की MDR लागू करायचा की नाही आणि त्याचे दर काय लागू केले जातील. UPI ची दीर्घकालीन स्थिरता, तांत्रिक विकास, आर्थिक समावेशन, सायबर सुरक्षा आणि फसवणूक हाताळण्याची क्षमता मजबूत करणे हे त्याचे उद्दिष्ट आहे. (UPI-Transaction)
UPI मजबूत करण्यासाठी आर्थिक मॉडेल महत्त्वाचे का आहे? (Economic-model)
UPI चा वापर झपाट्याने वाढत आहे, त्यामुळे सायबर(Cyber) सुरक्षा,(security,) फसवणूक रोखणे आणि डिजिटल पायाभूत सुविधा अपग्रेड करणे यासाठी मोठ्या गुंतवणुकीची गरज आहे. UPI संबंधित सेवांमध्ये आणखी कंपन्यांनी पुढे यावे अशी सरकारची इच्छा आहे, जेणेकरून स्पर्धा वाढून प्रणाली अधिक मजबूत होईल. UPI धोरणातील बदलामागे कोणताही बाह्य दबाव असल्याच्या बातम्याही सरकारने फेटाळून लावल्या.
UPI जगातील 11 देशांमध्ये चालू आहे
2016 मध्ये त्याची ओळख झाल्यानंतर, UPI ने भारताच्या डिजिटल पेमेंट प्रणालीमध्ये लक्षणीय बदल केला आहे. जुलै 2026 मध्ये, UPI द्वारे 2,366 कोटी व्यवहार झाले, ज्यांचे एकूण मूल्य सुमारे 29.9 लाख कोटी रुपये होते. UPI आता 11 देशांमध्ये सक्रिय आहे आणि इतर अनेक देश त्याच्या तंत्रज्ञानामध्ये रस दाखवत आहेत. यूपीआयचा ग्रामीण आणि निमशहरी भागात विस्तार करणे आणि जागतिक स्तरावर ते मजबूत ठेवणे आवश्यक असल्याचे सरकारचे म्हणणे आहे.