Cough-syrup : खोकला आणि सर्दी झाल्यावर थेट मेडिकल स्टोअरमधून कफ सिरप विकत घेण्याची सवय असेल तर आता हे शक्य होणार नाही. आरोग्य मंत्रालयाने एक नवीन नियम लागू करण्याचा प्रस्ताव दिला आहे, ज्या अंतर्गत कफ सिरप खरेदी करण्यासाठी डॉक्टरांच्या प्रिस्क्रिप्शनची आवश्यकता असू शकते.
- कफ सिरपच्या OTC विक्रीवर बंदी घालण्याचा सरकारचा प्रस्ताव आहे
- नव्या नियमानुसार डॉक्टरांच्या प्रिस्क्रिप्शनशिवाय कफ सिरप मिळणार नाही.
- मुलांच्या सुरक्षिततेसाठी आणि औषधांचा गैरवापर रोखण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला आहे.
जेव्हा आपल्याला खोकला आणि सर्दीची समस्या येते तेव्हा आपण ताबडतोब कफ सिरप खरेदी करण्यासाठी जातो, परंतु आता असे करणे शक्य होणार नाही. खोकला आणि सर्दीसाठी थेट बाजारातून कफ सिरप खरेदी करण्याचे दिवस आता संपले आहेत, प्रत्यक्षात केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने (Union-Health-Ministry) एक महत्त्वाची अधिसूचना जारी केली आहे, त्यानंतर आता तुम्हाला डॉक्टरांच्या प्रिस्क्रिप्शनशिवाय कफ सिरप खरेदी करता येणार नाही.
Q1. काय आहे नवीन नियम? (Cough-syrup)
खरं तर, आरोग्य मंत्रालयाने औषध नियम, 1945 मधील बदलांचा मसुदा जारी केला आहे, ज्यामध्ये शेड्यूल K मधून “सिरप” हा शब्द काढून टाकण्याचा प्रस्ताव देण्यात आला आहे. पूर्वी काही कफ सिरप ओव्हर-द-काउंटर (OTC) म्हणजे प्रिस्क्रिप्शनशिवाय विकले जाऊ शकत होते, परंतु आता असे होणार नाही. याचा अर्थ आता केमिस्ट डॉक्टरांच्या प्रिस्क्रिप्शनशिवाय (Prescription)कफ सिरप देऊ शकणार नाहीत. या नवीन नियमाप्रमाणे परवाना किंवा प्रिस्क्रिप्शनशिवाय सरबत विक्रीवर कडक कारवाई करण्यात येणार आहे. अशा औषध विक्रेत्यांचा परवानाही रद्द केला जाऊ शकतो. मुलांच्या सुरक्षेचा विचार करून हे बदल करण्यात आले आहेत.
Q2. हा निर्णय का घेतला गेला?
आता हा प्रश्न तुमच्या मनात घुमत असेल की हा नियम का आणला गेला? खरं तर, गेल्या वर्षी 2025 मध्ये मध्य प्रदेश आणि राजस्थानमध्ये कफ सिरपशी संबंधित अनेक मुलांचा मृत्यू झाल्याच्या घटना समोर आल्या होत्या. तपासादरम्यान काही सिरपमध्ये डायथिलीन ग्लायकोल (डीईजी) सारखे विषारी रसायन आढळले, जे लहान मुलांसाठी अत्यंत धोकादायक आहे. अशा परिस्थितीत ही घटना पाहता सरकार आणि आरोग्य तज्ज्ञांना कठोर पावले उचलावी लागली.
Q3. सरबत मुलांचे नुकसान कसे करू शकते?
डॉ. सुमोल रत्ना (सहाय्यक प्राध्यापक, औषध विभाग, NIIMS मेडिकल कॉलेज आणि हॉस्पिटल) यांच्या मते, सिरपमध्ये असलेली काही रसायने कधीकधी मुलांना हानी पोहोचवू शकतात, खोकला आणि सर्दी अनेकदा स्वतःच बरे होतात, अशा प्रकरणांमध्ये औषधाची आवश्यकता नसते. हा निर्णय अत्यंत महत्त्वाचा असल्याचे डॉ.सुमोल रत्ना सांगतात. पर्यवेक्षणाशिवाय सिरप देणे धोकादायक असू शकते, विशेषतः मुलांसाठी. योग्य डोस, वय आणि गरजेनुसार औषध घ्यावे.
Q4. खोकला आणि सर्दी झाल्यास प्रथम काय करावे?
तुम्हाला प्रश्न पडला असेल की तुम्हाला खोकला आणि सर्दीचा त्रास होत असेल तर काय करावे? त्यामुळे काळजी करण्याची गरज नाही, सर्दी-खोकला (Winter-Khokla) असल्यास प्रथम डॉक्टरांचा सल्ला घ्या आणि आवश्यक असल्यास प्रिस्क्रिप्शन घ्या आणि औषध घ्या. 2 वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या मुलांना कफ सिरप देऊ नका, कोमट पाणी, मध (मोठ्या मुलांमध्ये), स्टीम इनहेलेशन इत्यादी घरगुती उपाय वापरून पहा. जुन्या प्रिस्क्रिप्शनवरही सिरप घेऊ नका. लोकांच्या आरोग्याचे रक्षण करण्यासाठी हे पाऊल उचलण्यात आले आहे. स्वतः औषधे घेण्याची सवय सोडून द्या आणि डॉक्टरांचा सल्ला नक्की घ्या.