Bone-Fracture : थोडक्यात सांगायचे तर हा धोका व्यक्तीनुसार वेगवेगळा असतो आणि काही घटकांवर अवलंबून असतो.
नागपूर : विशेषतः ज्येष्ठ नागरिकांमध्ये आणि महिलांमध्ये अचानक हाड मोडण्याची भीती ही कायमची चिंता असते. मात्र आता ही भीती वेळेआधीच ओळखण्याची संधी उपलब्ध होणार आहे. प्रसिद्ध अस्थिरोगतज्ज्ञ डॉ. आकाश साओजी यांच्या आगामी रुग्णालयात अत्याधुनिक फ्रॅक्चर-जोखीम ओळखणारे तंत्रज्ञान सुरू होणार असून, त्यामुळे परिसरातील हाडांच्या प्रतिबंधात्मक उपचारांमध्ये मोठा बदल घडणार आहे.
या रुग्णालयात करंट-मॉडेल फॅन-बीम डेक्सा (DEXA – ड्युअल एनर्जी एक्स-रे ॲब्झॉर्पशियोमेट्री) स्कॅन मशीन बसवण्यात येणार आहे. हे यंत्र बोन मिनरल डेन्सिटी (BMD) म्हणजेच हाडांची घनता मोजण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ‘गोल्ड स्टँडर्ड’ मानले जाते. या प्रगत तपासणीद्वारे डॉक्टर हाडांची ताकद शास्त्रीय पद्धतीने मोजू शकतात आणि कोणतीही लक्षणे दिसण्याआधीच भविष्यात फ्रॅक्चर होण्याची शक्यता ओळखू शकतात.
फॅन-बीम डेक्सा तंत्रज्ञान(bone-fracture)
सामान्य एक्स-रे(X-ray)मध्ये हाड मोडल्यानंतरच निदान होते; मात्र फॅन-बीम डेक्सा तंत्रज्ञान हाडांतील सूक्ष्म घनतेतील घट अत्यंत अचूकपणे ओळखते. ही तपासणी जलद, वेदनामुक्त असून अत्यल्प किरणोत्सर्गात होते, त्यामुळे ती नियमित निरीक्षणासाठी सुरक्षित आहे. ऑस्टिओपोरोसिस आणि ऑस्टिओपेनिया यांसारख्या आजारांचे लवकर निदान करण्यासाठी ही तपासणी अत्यंत उपयुक्त ठरते, कारण हे आजार हाडे हळूहळू कमकुवत करतात.
या तंत्रज्ञानाचे महत्त्व स्पष्ट करताना डॉ. आकाश साओजी म्हणाले, “बहुतेक फ्रॅक्चर अपघाताने होत नाहीत, तर वर्षानुवर्षे दुर्लक्षित राहिलेल्या हाडांच्या कमजोरीमुळे होतात. करंट-मॉडेल फॅन-बीम डेक्सा स्कॅनमुळे आम्हाला हाडांची घनता अचूकपणे मोजता येते आणि सखोल वैद्यकीय तपासणीच्या आधारे भविष्यातील फ्रॅक्चरचा धोका ओळखता येतो. वेळेवर निदान झाल्यास उपचार करून फ्रॅक्चर टाळता येऊ शकतात.”
डॉ. साओजी(Dr. Saoji) यांनी पुढे सांगितले की, हे तंत्रज्ञान केवळ ज्येष्ठ नागरिक आणि रजोनिवृत्तीनंतरच्या महिलांसाठीच नव्हे, तर व्हिटॅमिन कमतरता, हार्मोनल असंतुलन, बैठ्या जीवनशैलीमुळे त्रस्त तरुण तसेच हाडांच्या आजारांचा कौटुंबिक इतिहास असलेल्या व्यक्तींसाठीही लाभदायक ठरेल.
या आगामी रुग्णालयाच्या माध्यमातून नागपूर व आसपासच्या जिल्ह्यातील नागरिकांना आता जागतिक दर्जाची हाड आरोग्य तपासणी(Bone health check-up) स्थानिक पातळीवरच उपलब्ध होणार असून, मोठ्या शहरांमध्ये जाण्याची गरज राहणार नाही. ही पहल भविष्यसूचक व प्रतिबंधात्मक अस्थिरोग उपचारांच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल ठरणार असून, नागरिकांना सक्रिय, स्वावलंबी आणि फ्रॅक्चरमुक्त जीवन जगण्यास मदत करणार आहे.
अधिक माहितीसाठी संपर्क: ८२७५३४६८८१