मासिक पाळीत मुली चॉकलेट का खातात? याचे कारण समजून घेणे महत्त्वाचे आहे
Eat-chocolate-during-menstruation : मासिक पाळीच्या काळात अनेक महिलांना चॉकलेट किंवा मिठाई खाण्याची तीव्र इच्छा असते. शेवटी याचं कारण काय? कुटुंबातील सदस्यांनी हे समजून घेतल्यास अधिक फायदा होईल.
मासिक पाळीच्या आधी किंवा दरम्यान चॉकलेट, खारट चिप्स किंवा उच्च-कार्बोहायड्रेट (High-carbohydrate)आरामदायी पदार्थांची लालसा सामान्य आहे आणि बहुतेक महिला आणि मुलींना याची जाणीव असते. तथापि, त्यांना हे कळत नाही की प्रत्येक इच्छेमागे विशिष्ट अर्थ असतो. स्त्रियांच्या शरीरात खोलवर रुजलेल्या या इच्छामागचं कारण काय? शरीरात हे बदल का होतात ते समजून घ्या.
या लालसा मासिक पाळीच्या दरम्यान हार्मोनल चढउतारांशी संबंधित आहेत, विशेषत: ल्यूटियल टप्प्यात. ल्यूटियल टप्पा म्हणजे मासिक पाळीच्या सुरुवातीपासून ओव्हुलेशनपर्यंतचा कालावधी. या काळात इस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्टेरॉनच्या पातळीत झपाट्याने चढ-उतार होतात.
या हार्मोनल बदलामुळे सेरोटोनिन, मूड नियमन आणि तंदुरुस्तीच्या भावनांसाठी जबाबदार मेंदूचे रसायन प्रभावित होते. सेरोटोनिनच्या पातळीतील ही घसरण साखर आणि कर्बोदकांमधे समृद्ध अन्नपदार्थांची लालसा वाढवते. हे पदार्थ तात्पुरते सेरोटोनिनचे उत्पादन वाढवतात आणि भावनिक आराम देतात. याव्यतिरिक्त, वाढत्या पौष्टिक गरजांमुळे, स्त्रियांना मासिक पाळीपूर्वी जास्त भूक लागते.
चॉकलेट खाण्याची इच्छा होण्याची कारणे (Eat-chocolate-during-menstruation)
मासिक पाळीच्या वेळी चॉकलेटची इच्छा होणे सामान्य आहे. भावनिक आराम व्यतिरिक्त, यामागे जैविक कारणे देखील आहेत. डार्क चॉकलेटमध्ये मॅग्नेशियम असते, जे स्नायूंना आराम देण्यासाठी, मूड संतुलित करण्यासाठी आणि थकवा कमी करण्यासाठी आवश्यक आहे. काही स्त्रियांमध्ये, मासिक पाळीच्या दरम्यान मॅग्नेशियमची पातळी कमी होते, ज्यामुळे चॉकलेटची इच्छा होऊ शकते. याव्यतिरिक्त, चॉकलेट खाल्ल्याने डोपामाइन आणि सेरोटोनिन बाहेर पडतात, जे या काळात चिडचिड आणि कमी ऊर्जा सुधारण्यास मदत करू शकतात.
खारट अन्नाची लालसा
लोणची, चिप्स, तळणे किंवा इतर खारट पदार्थांची लालसा हार्मोनल बदल आणि पाणी टिकवून ठेवण्याशी जोडलेली आहे. मासिक पाळीच्या आधी प्रोजेस्टेरॉनच्या पातळीत बदल झाल्यामुळे सूज येऊ शकते आणि शरीरातील द्रव्यांच्या संतुलनावर परिणाम होतो. सौम्य निर्जलीकरण किंवा इलेक्ट्रोलाइट असंतुलनमुळे देखील मीठाची लालसा होऊ शकते. तथापि, जास्त मीठ खाल्ल्याने सूज येऊ शकते आणि पाणी टिकून राहते, ज्यामुळे मासिक पाळीचा त्रास वाढू शकतो. महिलांनी जास्त प्रक्रिया केलेले, खारट पदार्थ बदलून आरोग्यदायी पर्याय जसे की भाजलेले काजू, बिया आणि घरगुती पदार्थ सौम्य मसाल्यांनी वापरावेत.
साखर आणि कार्बची लालसा
अनेक स्त्रियांना मासिक पाळीपूर्वी मिठाई, पेस्ट्री, पास्ता किंवा ब्रेड खाण्याची तीव्र इच्छा असते. हे सेरोटोनिन आणि उर्जेतील बदलांमुळे होते. परिष्कृत कार्बोहायड्रेट्स असलेले अन्न रक्तातील साखरेची पातळी वेगाने वाढवते, तात्पुरते मूड सुधारते आणि थकवा कमी करते. तथापि, ही ऊर्जा अल्पकाळ टिकते, त्यानंतर साखरेची पातळी अचानक कमी होते, ज्यामुळे चिडचिडेपणा आणि थकवा वाढतो. या पदार्थांऐवजी, ओट्स, संपूर्ण धान्य, फळे आणि गोड बटाटे यांसारखे जटिल कार्बोहायड्रेट खाणे आरोग्यदायी आहे, जे रक्तातील साखर आणि उर्जेची पातळी राखण्यास मदत करतात.
मांसाहाराची इच्छा
काही स्त्रिया, विशेषत: ज्यांना जास्त रक्तस्त्राव होतो, त्यांना मासिक पाळीच्या वेळी बर्गर, लाल मांस किंवा लोहयुक्त पदार्थ खाण्याची इच्छा असते. लोहाच्या कमतरतेमुळे थकवा, अशक्तपणा आणि कमी ऊर्जा होऊ शकते. लोहयुक्त पदार्थ खाल्ल्याने या कमतरतेवर मात करता येते. पालक,(Spinach) मसूर,(lentils) बीन्स,(beans) दुबळे मांस,(lean-meat) खजूर (khajur) आणि बीट खाल्ल्याने लोहाची पातळी नैसर्गिकरित्या वाढू शकते.
डॉक्टरांनी स्पष्ट केले की सर्व अन्नाची लालसा शारीरिक गरजांमुळे होत नाही; भावनिक घटक देखील भूमिका बजावू शकतात. मासिक पाळीमुळे मूड बदलणे, तणाव, चिंता, चिडचिड आणि थकवा देखील होऊ शकतो. या काळात काही पदार्थ खाल्ल्याने आराम मिळू शकतो, परंतु ते खाणे टाळू नका, कारण यामुळे अनेकदा लालसा वाढू शकते. समतोल ही सर्वात महत्वाची गोष्ट आहे आणि अन्नाच्या व्यसनापासून दूर राहणे आणि वेळोवेळी अन्नाचा आनंद घेणे हा संतुलन साधण्याचा एक चांगला मार्ग असू शकतो.