UDISE+-२०२५-२६-अहवाल : UDISE+ च्या मते, गेल्या काही वर्षांत शाळांमध्ये(Schools) इंटरनेटचा वापर वाढत आहे. 2023-24 मध्ये देशातील 53.9% शाळांमध्ये इंटरनेट सुविधा होती. 2024-25 मध्ये ते 63.5% आणि 2025-26 मध्ये 67.4% पर्यंत वाढले.
UDISE+-२०२५-२६-अहवाल
UDISE+ 2025-26 Report : आपल्या देशातील शाळांमध्ये डिजिटल सुविधांची(Digital-facilities) व्याप्ती सतत वाढत आहे, परंतु तरीही मोठ्या संख्येने शाळा इंटरनेटशी जोडलेल्या नाहीत. शिक्षण मंत्रालयाच्या UDISE+ 2025-26 च्या आकडेवारीनुसार, देशातील 67.4 टक्के शाळांमध्ये इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी (Internet-connectivity)उपलब्ध आहे.
गेल्या शैक्षणिक वर्षात हा आकडा 63.5 टक्के होता, याचा अर्थ एका वर्षात इंटरनेटचा वापर 3.9 टक्के पॉइंटने वाढला आहे. असे असतानाही देशातील सुमारे एक तृतीयांश म्हणजेच ३२.६ टक्के शाळा अजूनही इंटरनेट सुविधेपासून वंचित आहेत.
3 वर्षांत इंटरनेट कनेक्टिव्हिटीमध्ये मोठी सुधारणा
UDISE+ डेटावरून असे दिसून आले आहे की गेल्या काही वर्षांत शाळांमध्ये इंटरनेटचा वापर सातत्याने वाढत आहे. 2023-24 मध्ये देशातील 53.9 टक्के शाळांमध्ये इंटरनेट सुविधा होती. 2024-25 मध्ये ते 63.5 टक्के आणि 2025-26 मध्ये 67.4 टक्के झाले. अशा प्रकारे, इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी(Internet-connectivity) असलेल्या शाळांचा वाटा गेल्या 3 वर्षांत 13.5 टक्क्यांनी वाढला आहे, तरीही 32.6 टक्के शाळांमध्ये इंटरनेट सुविधा नाही.
शाळांमध्ये संगणक सुविधाही वाढल्या
शाळांमध्ये संगणकाच्या उपलब्धतेच्या बाबतीतही सातत्याने सुधारणा दिसून येत आहे. 2024-25 मध्ये 64.7 टक्के शाळांमध्ये संगणक सुविधा होत्या, ज्या 2025-26 मध्ये वाढून 69.9 टक्के झाल्या. म्हणजेच एका वर्षात सुमारे 5.2 टक्के गुणांची वाढ झाली आहे. मात्र, जवळपास ३०.१ टक्के शाळांमध्ये अजूनही संगणक सुविधा नाही.
आकडेवारीनुसार, 2023-24 मध्ये 57.2 टक्के शाळांमध्ये संगणक होते, जे 2024-25 मध्ये 64.7 टक्के आणि 2025-26 मध्ये 69.9 टक्के झाले. इंटरनेट आणि संगणकांच्या उपलब्धतेतील ही तफावत दर्शवते की संगणक शाळांमध्ये पोहोचल्यानंतरही त्यांना इंटरनेटशी जोडणे ही एक मोठी समस्या आहे.
शाळांमधील वीज व इतर सुविधांची स्थिती
UDISE+ 2025-26 च्या आकडेवारीनेही शाळांच्या मूलभूत सुविधांमध्ये चांगली स्थिती असल्याचे स्पष्ट केले आहे. देशातील ९५ टक्के शाळांमध्ये वीज उपलब्ध आहे, ९८.५ टक्के शाळांमध्ये मुलींसाठी तर ९७.२ टक्के शाळांमध्ये मुलांसाठी स्वच्छतागृहे उपलब्ध आहेत. त्याचबरोबर ९९.५ टक्के शाळांमध्ये पिण्याच्या पाण्याची सोय झाली आहे. ९६.९ टक्के शाळांमध्ये हात धुण्याची सुविधाही उपलब्ध आहे.
एकल शिक्षक शाळांची संख्याही कमी
या अहवालात शाळांमधील शिक्षकांच्या उपलब्धतेबाबतची आकडेवारीही समोर आली आहे. 2024-25 मध्ये एकच शिक्षक असलेल्या शाळांची संख्या 1,04,125 होती, जी 2025-26 मध्ये 1,00,843 इतकी कमी झाली. म्हणजेच एका वर्षात अशा शाळांची संख्या 3,282 ने कमी झाली. मात्र, राज्यांमध्ये परिस्थिती समान नाही. काही राज्यांमध्ये एकल शिक्षक शाळांच्या संख्येत लक्षणीय घट झाली आहे, तर अनेक राज्यांमध्ये अशा शाळांची संख्या वाढली आहे.
देशात 14.67 लाखांहून अधिक शाळा आहेत
UDISE+ 2025-26 च्या अहवालानुसार, देशातील शालेय शिक्षण प्रणालीमध्ये सुमारे 14.67 लाख शाळा, 1.3 कोटी शिक्षक आणि 24.72 कोटींहून अधिक विद्यार्थी आहेत. एका शाळेत सरासरी 7 शिक्षक आणि 169 विद्यार्थी आहेत. देशातील एकूण विद्यार्थी शिक्षक गुणोत्तर 24:1 आहे, म्हणजेच सरासरी 24 विद्यार्थ्यांमागे एक शिक्षक उपलब्ध आहे. अहवालानुसार, हे प्रमाण राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या 30:1 च्या शिफारस केलेल्या मानकांच्या आत आहे.