नवी दिल्ली / चंदीगड: PMGKAY-डिजिटल-रुपया-चंडीगढ : देशातील डिजिटल व्यवहारांना अधिक पारदर्शक आणि गतिमान करण्यासाठी केंद्र सरकारने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. ‘सेंट्रल बँक डिजिटल करन्सी’ म्हणजेच CBDC (डिजिटल रुपया) च्या माध्यमातून आता रेशन दुकानातून धान्य खरेदी करता येणार आहे. स्वातंत्र्यदिनाच्या पूर्वसंध्येला (१४ ऑगस्ट २०२६) चंदीगडमध्ये या क्रांतीकारी पायलट प्रोजेक्टची अधिकृत सुरुवात करण्यात आली असून, लवकरच ही सुविधा देशातील इतर राज्यांतही टप्प्याटप्प्याने लागू केली जाणार आहे. Ration Card Digital Currency Update
चंदीगड बनला पहिला केंद्रशासित प्रदेश (PMGKAY-डिजिटल-रुपया-चंडीगढ)
‘प्रधानमंत्री गरीब कल्याण अन्न योजना’ (PMGKAY) अंतर्गत दिल्या जाणाऱ्या अन्न अनुदानासाठी डिजिटल चलनावर आधारित प्रणाली लागू करणारा चंदीगड हा देशातील पहिला केंद्रशासित प्रदेश ठरला आहे.(चंदीगड रेशन कार्ड डिजिटल पायलट प्रोजेक्ट)
या योजनेअंतर्गत चंदीगडमधील ५५,००० हून अधिक लाभार्थ्यांना थेट डिजिटल चलनाद्वारे रेशन खरेदी करता येईल. यासाठी प्रशासनाकडून परिसरातील सर्व ५४२ सरकारी रेशन दुकाने डिजिटल पेमेंट प्रणालीशी जोडण्यात आली आहेत. CBDC Digital Rupee Ration Subsidy Marathi
ही नवी यंत्रणा कशी काम करेल?
1. डिजिटल वॉलेटमध्ये जमा होणार पैसे: सरकार प्रत्येक पात्र लाभार्थ्याच्या डिजिटल वॉलेटमध्ये निश्चित अन्न अनुदानाची रक्कम थेट ट्रान्सफर करेल. How to buy ration using Digital Rupee
2. QR कोड स्कॅन करून खरेदी: रेशन दुकानात गेल्यावर लाभार्थ्याला रोख पैसे देण्याची किंवा कागदपत्रांच्या रांगेत उभे राहण्याची गरज उरणार नाही. दुकानदाराचा QR कोड स्कॅन करून थेट पेमेंट करता येईल.(रेशन कार्ड डिजिटल रुपया योजना)
3. रोख रकमेची कटकट संपणार: यामुळे लाभार्थ्यांना रोख रक्कम सोबत ठेवण्याच्या त्रासापासून पूर्णपणे मुक्ती मिळणार आहे.
केवळ धान्यासाठीच वापरता येणार ‘हे’ पैसे!
या डिजिटल रुपया प्रणालीचे सर्वात महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे तिची ‘प्रोग्रामेबिलिटी’ (सशर्त वापर). वॉलेटमध्ये मिळालेली अनुदानाची रक्कम लाभार्थी केवळ आणि केवळ सरकारी रेशन दुकानातून ठरवून दिलेले अन्नधान्य (गहू, तांदूळ) खरेदी करण्यासाठीच वापरू शकतील. या पैशांचा वापर इतर कोणत्याही वैयक्तिक कारणासाठी किंवा अन्य वस्तू खरेदीसाठी करता येणार नाही, ज्यामुळे सरकारी निधीचा गैरवापर रोखण्यास मदत होईल. Ration Card latest news Marathi 2026
एका महिन्यात पैसे न वापरल्यास काय होणार?
या प्रणालीत सुरक्षेचा एक विशेष नियम समाविष्ट करण्यात आला आहे. जर एखाद्या लाभार्थ्याने महिन्याच्या आत त्याच्या वॉलेटमधील अनुदानाची रक्कम वापरली नाही, तर ती न वापरलेली रक्कम आपोआप सरकारी तिजोरीत परत जमा होईल.( रेशन दुकानात QR कोड द्वारे पेमेंट)
“भौतिक शिधावाटप आणि डीबीटी (DBT) नंतर डिजिटल चलनावर आधारित ही प्रणाली पारदर्शकतेच्या दृष्टीने अत्यंत मोठी आणि तांत्रिक स्वरूपाची पायरी आहे.”
— एच. राजेश प्रसाद (मुख्य सचिव, चंदीगड प्रशासन)