Cholesterol-level : आजकाल वाढलेले कोलेस्ट्रॉल ही एक सामान्य समस्या आहे, ज्यामुळे हृदयविकाराचा धोका वाढतो. कोलेस्ट्रॉलची पातळी वाढल्यास त्याचे निदान कसे करावे, हे आपण डॉक्टरांकडून जाणून घेऊया.
आजकाल हृदयविकार वाढत आहेत, ज्याचे मुख्य कारण म्हणजे कोलेस्ट्रॉल वाढणे. कोलेस्ट्रॉल म्हणजे काय, ते का वाढते आणि त्याचा शरीरावर काय परिणाम होतो हे अनेकांना माहीत नसते. योग्य माहिती असल्यास, आपण ही समस्या वेळीच ओळखू शकतो आणि त्यावर नियंत्रण ठेवू शकतो. डॉ. रणजित सिंग (प्राध्यापक आणि विभागप्रमुख, जनरल मेडिसिन, NIIMS मेडिकल कॉलेज आणि हॉस्पिटल) यांच्याकडून जाणून घेऊया की कोलेस्ट्रॉलची पातळी वाढली आहे हे कसे ओळखावे.
डॉ. रणजित सिंह(Dr.-Ranjit-Singh) यांनी सांगितले की कोलेस्टेरॉल हा एक प्रकारचा गुळगुळीत पदार्थ आहे जो आपल्या रक्तात आढळतो. शरीराला थोड्या प्रमाणात कोलेस्टेरॉलची आवश्यकता असते कारण ते पेशी तयार करण्यास आणि काही हार्मोन्स(hormones) तयार करण्यास मदत करते, परंतु जेव्हा त्याचे प्रमाण जास्त होते तेव्हा ते रक्तवाहिन्यांमध्ये जमा होऊ लागते. हळूहळू हा साचलेला पदार्थ रक्तवाहिन्यांचा विस्तार करतो, त्यामुळे रक्त नीट वाहत नाही आणि हृदयविकाराचा धोका वाढतो.
कोलेस्टेरॉलचे दोन प्रकार आहेत(Cholesterol-level)-
कोलेस्टेरॉल मुख्यतः दोन प्रकारचे असते: LDL ( वाईट कोलेस्टेरॉल), जे जास्त झाल्यास शिरांमध्ये जमा होते, आणि HDL ( चांगले कोलेस्ट्रॉल), जे शरीरातील अतिरिक्त कोलेस्टेरॉल काढण्यास मदत करते. डॉक्टरांकडून LDL कमी आणि HDL योग्य पातळीवर ठेवण्याचा सल्ला दिला जातो. कोलेस्टेरॉल वाढल्यास सहसा लक्षणे दिसत नाहीत, त्यामुळे याला ‘सायलेंट किलर’ म्हणतात. म्हणूनच नियमित रक्त तपासणी ( लिपिड प्रोफाइल ) करणे आवश्यक आहे.
काही लोकांना काही लक्षणे जाणवू शकतात, जसे की छातीत वारंवार जड होणे किंवा दुखणे, लवकर थकवा येणे, धाप लागणे किंवा चालताना अस्वस्थ वाटणे, तर हे हृदय आणि रक्तवाहिन्यांशी संबंधित समस्येचे लक्षण असू शकते. कधीकधी डोळ्यांभोवती लहान पिवळे डाग किंवा त्वचेवर हलके पिवळे धब्बे देखील दिसू शकतात, जे शरीरातील अतिरिक्त चरबी किंवा कोलेस्ट्रॉलचे लक्षण असू शकतात, परंतु ही लक्षणे प्रत्येक व्यक्तीमध्ये आढळत नाहीत.
कोलेस्ट्रॉल वाढण्यामागे एक प्रमुख कारण म्हणजे चुकीच्या खाण्याच्या सवयी आणि चुकीची जीवनशैली. जर एखाद्या व्यक्तीने खूप तळलेले अन्न, फास्ट फूड, जंक फूड, खूप जास्त तूप-लोणी किंवा खूप गोड पदार्थ खाल्ले तर शरीरातील चरबीचे प्रमाण वाढू लागते. याशिवाय कमी शारीरिक हालचाल, धुम्रपान, अति मद्यपान, ताणतणाव आणि लठ्ठपणा यांचाही कोलेस्टेरॉल वाढण्यास हातभार लागतो. काहीवेळा ही समस्या आनुवंशिकतेमुळे देखील असू शकते.
या गोष्टींचा आहारात समावेश करा
कोलेस्टेरॉल कसे कमी करावे: सर्वप्रथम आपल्या आहारात बदल करणे महत्त्वाचे आहे. आपल्या रोजच्या आहारात हिरव्या भाज्या, फळे, संपूर्ण धान्य, कडधान्ये आणि फायबर युक्त गोष्टींचा समावेश करण्याचा प्रयत्न करा. फायबर हा एक घटक आहे जो शरीरातील अतिरिक्त चरबी काढून टाकण्यास मदत करतो. तळलेले पदार्थ, जास्त प्रमाणात तूप-लोणी, (Ghee-butter) लाल मांस (red-meat)आणि जंक फूडचे सेवन कमी करावे. त्याऐवजी मोहरीचे तेल, शेंगदाणा तेल किंवा ऑलिव्ह ऑईल मर्यादित प्रमाणात वापरणे चांगले. Ghee-butter, red meat