Old-new-tax-system : सरकारने वित्त कायदा 2023 द्वारे नवीन कर प्रणालीला डीफॉल्ट पर्याय बनवले आहे. नवीन प्रणालीमध्ये, कर दर तुलनेने कमी आहेत आणि सवलतीचे फायदे अधिक आहेत. परंतु त्याऐवजी बहुतेक कर सवलत आणि कपात काढून टाकली जातात.
जुनी विरुद्ध नवीन कर व्यवस्था: इन्कम टॅक्स रिटर्न्स (ITR) भरण्याच्या सीझनला वेग आला आहे आणि यामुळे लाखो करदात्यांना पुन्हा एकदा मोठा प्रश्न भेडसावत आहे. जुनी कर व्यवस्था किंवा नवीन कर व्यवस्था निवडा. तथापि, योग्य कर प्रणाली निवडल्याने करदात्याचे कर दायित्व मोठ्या प्रमाणात कमी होऊ शकते. परंतु, दोन प्रणालींमध्ये ते किती वेळा बदलू शकतात याबद्दल बरेच लोक अजूनही गोंधळलेले आहेत.
सरकारने वित्त कायदा 2023 द्वारे नवीन कर प्रणालीला डीफॉल्ट (Default) पर्याय बनवले आहे. नवीन प्रणालीमध्ये, कर दर तुलनेने कमी आहेत आणि सवलतीचे फायदे अधिक आहेत. परंतु त्याऐवजी बहुतेक कर सवलत आणि कपात काढून टाकली जातात. नवीन कर प्रणाली अंतर्गत, 12 लाख रुपयांपर्यंतचे उत्पन्न आर्थिक वर्ष 2025-26 पासून प्रभावीपणे करमुक्त झाले आहे. त्याच वेळी, मानक वजावट जोडल्यास, पगारदार कर्मचाऱ्यांसाठी ही मर्यादा रु. 12.75 लाखांपर्यंत पोहोचते.
पगारदार कर्मचाऱ्यांना दरवर्षी बदलण्याची संधी दिली जाते (Old-new-tax-system)
चार्टर्ड अकाउंटंट डॉ. सुरेश सुराणा (Dr. Suresh-Surana) यांच्या मते, पगारदार कर्मचारी प्रत्येक आर्थिक वर्षात त्यांच्या कर पद्धतीत बदल करू शकतात. म्हणजेच, त्यांचे उत्पन्न, गुंतवणूक आणि उपलब्ध कर सवलतींचे मूल्यांकन करून त्यांच्यासाठी कोणती प्रणाली अधिक फायदेशीर आहे हे ते दरवर्षी ठरवू शकतात. जर कोणत्याही वर्षी कर्मचाऱ्याने कलम 80C, गृहकर्ज किंवा इतर कर बचत योजनांमध्ये अधिक गुंतवणूक केली असेल, तर जुनी प्रणाली फायदेशीर ठरू शकते. त्याच वेळी, कमी गुंतवणूक किंवा कमी कपात झाल्यास, नवीन प्रणाली एक चांगला पर्याय सिद्ध होऊ शकते.
मालकाला कळवावे लागेल
तथापि, कर्मचाऱ्यांनी त्यांच्या नियोक्त्याला आर्थिक वर्षाच्या सुरुवातीला निवडलेल्या कर प्रणालीबद्दल माहिती देणे आवश्यक आहे. असे न केल्यास, नवीन कर प्रणालीनुसार टीडीएस कापला जाऊ शकतो. तरीही, कर्मचाऱ्यांना आयकर रिटर्न भरताना अंतिम कर प्रणाली निवडण्याचा पर्याय आहे.
व्यापारी आणि व्यावसायिकांसाठी कठोर नियम
व्यवसाय किंवा व्यवसायातून उत्पन्न मिळवणाऱ्या करदात्यांसाठी नियम वेगळे आहेत. अशा करदात्यांनी नवीन करप्रणाली सोडून जुन्या पद्धतीचा अवलंब केल्यास त्यांना दरवर्षी त्यांची निवड बदलता येणार नाही. व्यवसाय किंवा व्यावसायिक उत्पन्न असलेले करदाते जुनी व्यवस्था निवडल्यानंतर फक्त एकदाच नवीन कर प्रणालीवर स्विच करू शकतात. त्यामुळे त्यांच्यासाठी हा निर्णय अधिक महत्त्वाचा ठरणार आहे.
कोणती प्रणाली चांगली आहे?
12 लाखांपर्यंत उत्पन्न असलेल्या करदात्यांना नवीन कर व्यवस्था अधिक आकर्षक होत आहे. त्याच वेळी, अधिक उत्पन्न असलेल्या लोकांनी कलम 80C, 80CCD, 80D आणि जुन्या प्रणालीमध्ये उपलब्ध गृहकर्जावरील व्याज यांसारख्या कपातीचे फायदे लक्षात ठेवावे आणि त्यांची तुलना करावी. अंतिम निर्णय घेण्यापूर्वी दोन्ही प्रणालींमधील कर दायित्वाची गणना करणे महत्त्वाचे आहे. योग्य पर्याय निवडल्यास करदात्याला हजारो रुपयांची अतिरिक्त बचत होऊ शकते.