Eye-donation : नेत्रदान हे मानवतेचे एक महान दान आहे. आधुनिक वैद्यकीय तंत्रज्ञानामुळे एका दात्याचे डोळे अनेकांच्या आयुष्यात प्रकाश आणू शकतात. जागतिक नेत्रदान दिनामुळे या दानाबद्दल लोकांमध्ये जागरूकता वाढते.
- मृत्यूनंतरही, एखाद्या व्यक्तीच्या कॉर्नियाचा उपयोग इतरांना प्रकाश देण्यासाठी केला जाऊ शकतो.
- आधुनिक लॅमेलर केराटोप्लास्टी तंत्राने फक्त खराब झालेले कॉर्नियाचा थर बदलला जातो आणि यशाचा दर 90% पेक्षा जास्त आहे.
- नेत्रदानासाठी कमाल वयोमर्यादा नाही आणि त्यामुळे चेहऱ्याच्या वैशिष्ट्यांवर परिणाम होत नाही.
- मृत्यूनंतर 6 तासांच्या आत कॉर्निया काढणे आवश्यक आहे.
जागतिक नेत्रदान दिन (Eye-donation)
आपल्यापैकी बरेच जण मृत्यूनंतर नेत्रदान करण्याचा निर्णय घेतात, तथापि, आजही नेत्रदानाशी संबंधित अनेक मुद्दे फिरत राहतात, ज्यामुळे लोक अनेकदा डोळे दान करण्यास टाळाटाळ करतात. एखाद्या व्यक्तीच्या मृत्यूनंतरही त्याच्या डोळ्यांनी हे सुंदर जग पाहता येते हे तुम्हाला माहीत आहे का? वैद्यकीय शास्त्राने सिद्ध केलेले सत्य हे चमत्कारापेक्षा कमी नाही की मृत्यूनंतरही आपले डोळे जिवंत राहतात आणि एका मृत दात्याचे डोळे दोन किंवा अधिक अंध व्यक्तींच्या जीवनात आजच्या आधुनिक ‘कम्पोनंट सर्जरी’ (Component-surgery) तंत्राद्वारे दृष्टी बहाल करू शकतात.
दरवर्षी 10 जून रोजी साजरा केला जाणारा ‘जागतिक नेत्रदान दिन’ आणि 25 ऑगस्ट ते 8 सप्टेंबर या कालावधीत भारतात आयोजित ‘राष्ट्रीय नेत्रदान पंधरवडा’ या निस्वार्थ आणि सर्वोच्च मानवतावादी दानाची आठवण करून देतात.
मृत्यूनंतर 6 तासांच्या आत कॉर्निया काढणे आवश्यक
प्राचीन काळी, कॉर्नियल (Corneal) प्रत्यारोपणामध्ये, संपूर्ण थर बदलला होता, ज्याला भेदक केराटोप्लास्टी असे म्हणतात. पण आजचे आधुनिक डोळ्यांचे औषध ‘लॅमेलर केराटोप्लास्टी’कडे गेले आहे. यामध्ये कॉर्नियाचा फक्त तोच थर बदलला जातो जो खराब झाला आहे. असे म्हटले जाते की त्याचे क्लिनिकल यश दर 90 टक्क्यांहून अधिक आहे आणि ते कलम नकार (शरीराद्वारे नकार) होण्याचा धोका देखील कमी करते. अवयवदानाच्या क्षेत्रातील नॅशनल नोडल एजन्सी (NOTTO) ने नेत्रदानाबाबत समाजात पसरलेले गैरसमज मोडीत काढले आहेत.
Q1. वृद्ध व्यक्ती नेत्रदान करू शकतात का? Elderly persons cannot donate eyes?
सत्य: नेत्रदानासाठी कमाल वयोमर्यादा नाही. कॉर्निया निरोगी आणि पारदर्शक असल्यास, कोणत्याही वयात दान करणे शक्य आहे.
Q2.डोळे काढल्याने चेहरा विद्रूप होतो का?
सत्य: ही एक अतिशय सुरक्षित आणि आदरणीय प्रक्रिया आहे. डॉक्टर फक्त कॉर्निया काढतात; जर संपूर्ण नेत्रगोलक काढायचा असेल तर, कृत्रिम प्लास्टिक कृत्रिम डोळा लावला जातो, ज्यामुळे चेहरा पूर्णपणे सामान्य दिसतो.
Q3.: हयातीत ठराव न घेतल्यास धर्मादाय करता येईल का?
सत्य: मृत्यूनंतर, कुटुंबातील सदस्य किंवा कायदेशीर वारस परस्पर संमतीने नेत्रदान करू शकतात.
डिजिटल इंडिया अंतर्गत, आता NOTTO च्या वेबसाइटवर ऑनलाइन नोंदणी करून नेत्रदानाची प्रतिज्ञा करणे नागरिकांसाठी अतिशय सोपे झाले आहे. या प्रक्रियेसाठी वैध ओळखपत्र असणे आवश्यक आहे. नेत्रदानामध्ये वेळ अत्यंत महत्त्वाचा असतो, कारण कॉर्निया मृत्यूच्या 6 तासांच्या आत काढणे आवश्यक आहे.