कोणत्या वयात किती वेळा आरोग्य तपासणी करावी? जाणून घ्या योग्य वेळ

Health-Check-up :अनेकदा आपण सर्वजण एक मोठी चूक करतो, ज्यामध्ये आरोग्य तपासणी होत नाही, ही छोटीशी चूक भविष्यात मोठी समस्या बनते. आज जाणून घेऊया किती वेळा आरोग्य तपासणी करावी?

आजच्या धकाधकीच्या जीवनात आपण आरोग्याकडे दुर्लक्ष करतो. कोणतीही मोठी समस्या निर्माण झाल्याशिवाय आपण डॉक्टरांकडे जात नाही. आरोग्य तपासणी म्हणजे केवळ आजारी असताना तपासणी करणे नाही, तर शरीराची अंतर्गत स्थिती वेळेत समजून घेण्याचा तो एक मार्ग आहे.

डॉ. सुमोल रत्ना (सहाय्यक प्राध्यापक, औषध विभाग, NIIMS मेडिकल कॉलेज (Medical-College)आणि हॉस्पिटल, ग्रेटर नोएडा) यांच्या मते, मधुमेह, उच्च रक्तदाब (blood-pressure)आणि हृदयविकार यांसारखे अनेक आजार हळूहळू वाढतात आणि त्यांची लक्षणे सुरुवातीला स्पष्ट दिसत नाहीत. वेळेवर चाचणी केल्यास हे रोग सुरुवातीच्या टप्प्यात ओळखता येतात. प्रत्येक वयात शरीराच्या गरजा भिन्न असल्याने, तपासणी योजनाही वयानुसार असावी.

1. 20 ते 30 वर्षे वय- (Health-Check-up)

या वयात लोक स्वत:ला पूर्णपणे निरोगी समजतात, परंतु ही सवय भविष्यात हानी पोहोचवू शकते, अशा परिस्थितीत त्याकडे दुर्लक्ष करू नका.
तुम्ही किती वेळा तपासण्या करून घ्याव्यात?

या वयातील लोकांनी दर 2-3 वर्षांनी एकदा तपासणी करून घ्यावी (Health-Check-up)

कोणत्या चाचण्या आवश्यक आहेत?
रक्तदाब (BP)
रक्तातील साखर
हिमोग्लोबिन
थायरॉईड (आवश्यकतेनुसार)
तुमची जीवनशैली अस्वास्थ्यकर असल्यास (जंक फूड, स्मोकिंग सारखे), दरवर्षी तपासणी करून घेणे चांगले.

2. 30 ते 40 वर्षे वय-

या वयात शरीरात हळूहळू बदल होऊ लागतात आणि आजारांचा धोका वाढतो.

तुम्ही किती वेळा तपासण्या करून घ्याव्यात?

या वयातील लोकांनी दर 1-2 वर्षांनी एकदा तपासणी करून घ्यावी.

महत्त्वाच्या चाचण्या:

रक्तातील साखर (उपवास आणि पीपी)
लिपिड प्रोफाइल (कोलेस्टेरॉल)
यकृत आणि मूत्रपिंड कार्य चाचणी
ईसीजी (आवश्यकतेनुसार)
या वयात ताणतणाव आणि कामाचा ताण जास्त असतो, त्यामुळे नियमित तपासणी करणे खूप गरजेचे आहे.

3. वय 40 ते 50 वर्षे-

हे वय आरोग्यासाठी खूप महत्वाचे आहे, यावेळी अनेक गंभीर आजारांचा धोका वाढतो.

तुम्ही किती वेळा तपासण्या करून घ्याव्यात?

दरवर्षी (वार्षिक तपासणी)

महत्त्वाच्या चाचण्या:

रक्तदाब

रक्तातील साखर
लिपिड प्रोफाइल
यकृत आणि मूत्रपिंड चाचण्या
ECG तर कधी TMT
व्हिटॅमिन डी आणि बी 12
महिलांनी या वयात स्तन आणि हार्मोन संबंधित चाचण्या देखील कराव्यात.

4. 50 वर्षांपेक्षा जास्त-

या वयात शरीराची प्रतिकारशक्ती कमकुवत होऊ लागते आणि आजारांचा धोका वाढतो.
महत्त्वाच्या चाचण्या:

हृदय तपासणी (ईसीजी, इको)
हाडांची घनता चाचणी
कर्करोग तपासणी (आवश्यकतेनुसार)
डोळे आणि कान तपासणी
या वयात छोट्या समस्यांकडेही दुर्लक्ष करता कामा नये.

प्रत्येक व्यक्तीसाठी एक योजना योग्य आहे का?

नाही, प्रत्येक व्यक्तीचे आरोग्य आणि जीवनशैली वेगळी असते, जर तुम्हाला आधीच मधुमेह किंवा उच्च रक्तदाब सारखा कोणताही आजार असेल, तर तुम्हाला अधिक वेळा तपासावे लागेल. कोणत्याही रोगाचा कौटुंबिक इतिहास असला तरीही, तपासण्या लवकर आणि नियमितपणे कराव्यात.

आरोग्य तपासणीमध्ये काय समाविष्ट असावे?

सामान्य आरोग्य तपासणीमध्ये सहसा हे समाविष्ट असते:

रक्त चाचणी
मूत्र चाचणी
बीपी आणि वजन
BMI (बॉडी मास इंडेक्स)
हृदय तपासणी
डॉक्टर गरजेनुसार आणखी काही चाचण्या देखील जोडू शकतात.
आरोग्य तपासणीपूर्वी कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात?

चाचणीपूर्वी 8-10 तास उपवास करा (रक्त चाचणी असल्यास)
तुमचे जुने रिपोर्ट डॉक्टरांना दाखवा
तुमची जीवनशैली आणि सवयींची योग्य माहिती द्या
आरोग्य तपासणीकडे दुर्लक्ष केल्याने होणारे नुकसान

तुम्हाला वेळेवर तपासणी न मिळाल्यास:

रोग उशिरा ओळखला जातो
उपचार कठीण आणि महाग असू शकतात
कधी कधी जीव धोक्यात येऊ शकतो